margt er skrýtið í kýrhausnum...

Þessi síða hefur að geyma ýmsar rannsóknarniðurstöður er tengjast matvælum og heilsu og þá aðalega mjólk.

Efnisyfirlit:

• VÍSINDAMENN EFAST UM ÁGÆTI FITUSNAUÐS FÆÐIS
• FITA Í FÓÐRI DÝRA GETUR HAFT ÁHRIF Á HEILBRIGÐI BARNA
• BRJÓSTAMJÓLK GETUR DREGIÐ ÚR LÍKUM Á OFFTIU
• MJÓLKURNEYSLA DREGUR ÚR ÁHÆTTU Á SYKURSÝKI VEGNA OFFITU
• Fitusnautt fæði ekki besta leiðin til megrunar
• MJÓLKURAFURÐIR GETA FORÐAÐ BÖRNUM FRÁ OFFITU
• LÁTUM TELJA SEM TELUR
• LÍKAMSRÆKT: MJÓLKURDRYKKUR LYKILATRIÐI
• HÁTT KALSÍUM Í LÍKAMANUM LÆKKAR BLÓÐÞRÝSTING
• MENN SEM DREKKA MJÓLK ERU GRENNR I
• AUKIÐ KALSÍUM BRENNIR FITU
• KJÖT NAUTGRIPA SEM LIFA Á HEYI HEILSUSAMLEGRA
• FITA ER NAUÐSYNLEG
• FITUSPRENGD MJÓLK. SKAÐLEG EÐA EKKI?

Vísindamenn efast um ágæti fitusnauðs fæðis

Faraldsfræðilegar rannsóknir styðja þær hugmyndir að fæði sem inniheldur hátt hlutfall dýrafitu leiði ekki til hjartasjúkdóma. Sem dæmi, að þá var dánartíðni sem rakin er til hjartasjúkdóma í Suður Indía sjö sinnum hærri en hjá fólki í Norður Indía, og fólk í Suður Indía dó að jafnaði 8 árum fyrr, á móti því að fólk í norðri borðaði 19 sinnum meiri fitu ( mest dýrafitu ) og reykti mun meira.

Til viðbótar að Masai fólk í Kenya borðar sennilega mest af dýrafitu í heiminumn en rannsóknir sýna að tíðni afbrigðilegra hjartabilana voru mun lægri þar en t.d í Ameríku og versnandi ástand slagæða vegna fitusöfnunar var sjaldgæft.

Í þeim 33 löndum sem tóku þátt í rannsókninni, jókst dauðatíðni vegna kransæðasjúkdóma samfara aukinni neyslu á dýrafitu í 30 prófunum á meðan hún minnkaði í 23 prófunum.

Nákvæmar rannsóknir á fæðuvenjum í 21 samanburðarrannsókn þar sem 150,000 manns með og án kransæðasjúkdóma tóku þátt, leiddu í ljós að engin sérstök fylgni var á neyslu á dýrafitu og kransæðasjúkdómum.

Niðurstaðan er því sú að finna þarf annan sökudólg fyrir hjartasjúkdóma en dýrafitu, en sjálfsgt verður litið á þessar rannsóknir eins og svo margar aðrar sem leitt hafa til svipaðrar niðurstöðu til lélegra vísinda ( non sciense )

British Medical Journal, Janúar 26 2002; 324:238

Fita í fóðri dýra getur haft áhrif á heilbrigði barna

Fjöldi barna með astma hefur margfaldast á síðustu árum. Samkvæmt nýjustu athugunum þurfa um 5 milljónir barna í bandaríkjunum að búa við astma, sem er fjölgun um helming frá því fyrir um áratug síðan.

Rannsóknir hafa sýnt að brjóstagjöf dregur úr áhættu á astma hjá börnum en þó ekki allar rannsóknir. Nú er komin skýring á því. Gæði brjóstamjólkur getur verið mjög breytileg milli kvenna og fer það eftir mataræði viðkomandi konu. Ef hún borðar fæðu sem inniheldur fitusýrur sem eru í neikvæðum hlutföllum kemur það fram í brjóstamjólk viðkomandi konu. Verum nákvæm og segjum að fæðan innihaldi lítið af omega 3 og mikið af omega 6, þá mun brjóstamjólk viðkomandi konu vera með sömu hlutföll af omega fitusýrunum. Þetta ójafnvægi á omega fituýrunum eykur áhættuna á því að barn viðkomandi konu fái asma.

Ef til vill má tengja þessa aukningu á astma hjá börnum breyttum fóðrunaraðferðum húsdýra, frá því að fóðra á grasi sem er ríkt af omega 3 yfir í einhæfa kjarnfóðurgjöf (korn) sem er rík af omega 6. Þetta neikvæða ójafnvægi á omegafitusýrunum kemur fram í dýrunum, afurðum þeirra, og kemur síðan að lokum fram í brjóstamjólkinni hjá þeim konum sem neita afurðanna og sem síðan enda hjá barninu.

eatwilde.com sagði frá

Brjóstamjólk getur dregið úr líkum á offitu

Brjóstamjólk hefur áhrif á heilsu barna og gáfur síðar á lífsleiðinni. Þá getur brjóstamjólk dregið úr líkum á offitu meðal barna.

Þessar niðurstöður eru á meðal þess sem fram kom í erindi dr. Alan Lucas, próferssors við MRC Childhood Nutrition Research Centre, Institute of Child Health í Lundúnum, á árlegum fræðslu- og vísindadegi Félags íslenskra barnalækna um helgina. Ein athyglisverðasta rannsóknin sem stofnunin hefur unnið að undir handleiðslu dr. Lucas er rannsókn á áhrifum næringar á mjög ung börn og þau áhrif sem hún hefur á vöxt barna síðar á lífsleiðinni, meðal annars á heilavöxt. Að sögn dr. Lucas má rekja upphaf rannsóknanna til tilrauna sem gerðar voru á sjöunda áratugnum með fjölmargar dýrategundir og sýndu að næring dýra snemma á ævinni hefði áhrif á vöxt og heilsufar þeirra síðar á lífsleiðinni. Meðal annars hefði hún áhrif á blóðþrýsting, blóðfitu, offitu, sykursýki, lífslíkur dýranna almennt og vöxt heila, svo dæmi séu nefnd.

Lucas segir að á þeim tíma hafi eins konar forritun (programming) verið kynnt til sögunnar, þ.e. hvernig hægt sé að móta einstaklinga til frambúðar fyrir tilstuðlan einhvers sem gerist á tilteknu tímabili í lífi þeirra.

Niðurstöður rúmlega 20 ára rannsókna sýni að mennirnir séu jafn móttækilegir fyrir þess háttar forritun og dýr. Þessi forritun hafi t.d. áhrif á starfsemi heilans, greindarvísitöluna, líkur á offitu, sykursýki, blóðþrýsting og vöxt beina.

Rannsaka verður betur efnasamsetningu þurrmjólkur

"Upphaflega gerðum við rannsóknir á fyrirburum því við töldum að þeir væru sérstaklega næmir fyrir næringu. Að auki var auðvelt að stýra næringargjöfinni þar sem þeir voru á sjúkrahúsi. Við rannsökuðum á mjög skipulegan hátt, með svokölluðum slembirannsóknum, mismunandi tegundir af næringu og komumst að því að ein tegund næringar umfram aðra á mánaðartímabili getur haft áhrif á börnin mörgum árum seinna."

Á undanförnum 10-12 árum hafa dr. Lucas og samstarfsmenn hans beitt sams konar rannsóknum á heilbrigð fullburða börn. Hann segir að menn hafi ýmsar vísbendingar undir höndum sem gefi til kynna að brjóstamjólkin hafi einnig langtímaáhrif hjá þessum hópi.

"Ég held að á næstu árum munum við ná að afla mun meiri upplýsinga um þessi mál sem aðstoða okkur við að móta stefnu í heilbrigðismálum í framtíðinni. Eitt þeirra vandamála sem við stöndum frammi fyrir um þessar mundir er að ekki er stuðst við þessar niðurstöður þegar kemur að ráðgjöf varðandi hvenær börn skuli byrja að neyta fastrar fæðu."

Lucas segir að einnig sé eftir að rannsaka hvaða efnasamsetning þurrmjólkur sé best, sem er algeng fæða á fyrsta ári margra nýbura. Hann segir að í augum margra virðist liggja í augum uppi að brjóstagjöf hafi góð áhrif á börn. Hins vegar sé sjaldgæfara nú en áður að mæður hefji brjóstagjöf þótt hlutfallið sé óvenju hátt, eða um 98% hér á landi. Þá sé eftir að rannsaka hversu lengi mæður eigi að hafa börn sín á brjósti og t.d. hvernig fæðu eigi að gefa barninu fyrst um sinn þegar barnið eldist.

Neysla mjólkur minnkar áhættu á sykursýki vegna offitu

Fólk sem þjáist af offitu og drekkur meira af mjólkurafurðum en aðrir sem eins er ástatt um, geta verið í minni áhættu við að þjást af sykusýki samkvæmt rannsókn sem nýlega hefur verið gerð opinber. Rannsóknin fór fram í Harvard Medical School (HMS) og Children's Hospital í Boston.

Sagt var frá þessari rannsókn í Journal of the American Medical Association í síðustu viku. Rannsóknin fólst í því að kanna tíðni ástands sem felst í minnkandi hæfni líkamans til innsúlinupptöku hjá fólki (insulin resistance syndrome ), ástands sem kann að leiða til sykursýki.

Mark Pereire, farsóttafræðingur við Children's Hospital og HMS, sem sá um rannsóknina segir að insúlín vandamál hjá fólki sem þjáist af offitu sé vegna þess að það hafi skerta möguleika á insúlínframleiðslu. Rannsóknin sýndi að fólk með yfirþyngd og neytti mjólkurafurða oftar en fimm sinnum á dag, á móti einu sinni, geti átt von á að minnka áhættu á sykursýki um allt að 72%.

"Minnkandi hæfni á innsúlínframleiðslu hjá fólki er vaxandi vandamál og veldur áhyggjum í Bandaríkjunum" segir Pereira " Fjórði hver bandaríkjmaður er með sykusýki af einhverju tagi svo þetta er að verða útbreytt vandamál".

Pereire segir að minni hæfni líkamans til að nota insúlín hjá fólki, vegna offitu, sé oftast örsök sem leitt geti til sykursýki 2. Orsök sjúkdómsins er blanda af ófullnægjandi insúlínframleiðslu í briskirtli og minnkaðri næmni fyrir insúlíni í frumum líkamans. Þetta er mild einkenni af sykursýki frekar en alvarlegra afbrigði sem er sykursýki 1 þar sem líkaminn er orðinn vanhhæfur um að framleiða insúlin.

Rannsóknin náði yfir um 3,100 fullorðna einstaklinga á fjórum svæðum í Bandaríkjunum.

Rannsóknaraðilar fundu út að þeir sem borðuðu minna af mjólkurafurðum höfðu minna mótstöðuafl gegn sykursýki, en þeir sem borðuðu meira af mjólkurafurðum. Út frá þessu áliktuðu þeir að meiri neysla mjókurafurða geti minkað áhættu á sykursýki.

Pereire sagði að það gætu verið ýmsar ástæður fyrir því hvers vegna mjólkurafurðir geta hindrað sykursýki, offitu og hjarta og æðasjúkdóma.

Mjólk, samanborin við gosdrykki t.d., inniheldur mörg ólik næringarefni sem eru saðsöm og hindra frekari neyslu og þar af leiðandi offitu, segir hann.

Raunveruleg ástæða er enn ókunn. " Fólk sem borðar meira af mjólkurafurðum tengist oft heilbrigðari lífsvenjum, svo minnkandi líkur á sykursýki hjá mjólurneytendum þarf ekki endilega að tengjast neyslu mjólkur sérstaklega".

Pereire segir fyrirhugað að fylgja þessum rannsóknum eftir og kanna betur hvernig neysla mjólkurafurða hefur áhrif á þyngd og minnkandi hættu á sykursýki.

Eftir Audrey J. Boguchwal
http://www.thecrimson.com/

2002 Harvard Crimson, Harvard U. and U-WIRE

Fitusnautt fæði ekki besta leiðin til megrunar

Rannsókn sem gerð var í Boston nýlega, sýndi að neysla á fitumeiri matvælum gerir það auðveldara fyrir fólk að megra sig og að árangurinn verður varanlegri. Þó svo fólk sem vill megra sig borði frekar fitusnautt fæði, sýndi þessi rannsókn, að matvæli með færri hitaeiningum og meiri fitu er mun árangursríkara.

Fitusnautt fæði

Í rannsókninni tóku þátt alls 101 manneskja sem þjáðust af offitu og var þeim skipt upp í tvo hópa. Öðrum hópnum var gefin fæða þar sem að jafnaði um 35% hitaeininga kom úr fitu. Hópur tvö fékk fitusnautt fæði þar sem 20% af hitaeiningunum kom úr fitu.

Átján mánuðum seinna var meðal þyngdarlosun hjá hópnum sem fékk venjulega fæðið um 9 pund, en borið saman við hóp tvö sem var á fitusnauða fæðinu var þyngdaraukningin um 6 pund.

Þar að auki hættu 8 af hverjum 10 á fitusnauða fæðinu en 5 af hverjum 10 á venjulega fæðinu. Árangurinn sést á meðfylgjandi töflu.

Tafla 1: Áhrif fitusnauðs fæðis og venjulegs fæðis á fitulosun, mittismál húngur og úthald

Eitt af vandamálunum við fitusnauða fæðið er hversu það þrengir mjög um fæðuval. Það gæti verið ástæðan fyrir því hversu margir hafa gefist upp eftir átján mánuði. Þar að auki inniheldur mikið af fitusnauða fæðinu efni sem geta hindrað fitulosun.

Ef þið hafið einhvern tímann reynt að léttast með neyslu á fitusnauðu fæði, hafið þið sennilega upplifað það að vera alltaf svöng. Þetta er vegna þess að fitusnautt fæði hrindir af stað hormóna breytingu sem örvar matarlystina. Þetta kallar á óhóflega neyslu hjá fólki sem þegar er of þungt.

Fitusnautt fæði hefur verið predikað síðustu tvo áratugi. Hvað sem því líður, þessi rannsókn sýnir að hitaeiningasnautt fæði með að minnsta kosti 35% hitaeininga úr fitu hjálpar til við fitulosun og árangurinn endist betur.

Til viðbótar má benda á að hinar ýmsu fitugerðir hafa allar mismunandi áhrif á hollustu matvæla. (polyunsaturated, monounsaturated, and saturated fat)

McManus, K., Antinoro, .L, & Sacks, F. (2001). A randomized controlled trial of a moderate-fat, low-energy diet compared with a low fat, low-energy diet for weight loss in overweight adults. International Journal of Obesity and Related Metabolic Disorders, 25, 1503-1511

Mjólkurafurðir hjálpa börnum að forðast offitu

Ný rannsókn hefur sýnt að mjólkurafurðir getur hjálpað börnum að halda eðlilegri þyngd. Þetta kemur fram í yfirlýsingu sem American College of Nutrition hefur gefið út. Í yfirlýsingunni segir að þessar niðurstöður geti hjálpað börnum í gegnum viðkvæmt vaxtarstig, og komið þeim hjá að eiga við offituvandamál seinna á lífsleiðinni.

Rannsóknin, sem fram fór í Háskólanum í Utha í Bandaríkjunum, skipti 50 heilbrigðum börnum á aldrinum 2 - 8 ára , í tvo hópa. Annar hópurinn var látinn borða 4 tegundir mjólkurafurða sem svaraði 1,200 mg af kalki daglega og hinn hópurinn fékk engar mjólkurafurðir. Báðir hóparnir fengu svipað af kaloríum og fitu. Báðir hóparnir voru svipaðir í holdafari í byrjun tilraunar og voru báðir of lágir í kalki. Eftir 6 mánuði var hlutfall fitu í holdafari hjá þeim sem fengu mjólkina svipað og var í upphafi, en hópurinn sem fékk engar mjólkuafurðir hafði bætt á sig fitu.

Aðstandendur rannsóknarinnar segja að niðurstöðurnar sýni að mjólkurafurðir geti hjálpað börnum að halda eðlilegu holdafari og geti þannig komið í veg fyrir að holdafar fari úr böndum. Að halda réttu holdafari á unga aldri sé gríðarlega mikilvægt, þar sem það stuðli að því að fólk eigi síður við offituvandamál seinna á lífsleiðinni.

Önnur rannsókn sem gerð var við the Universrsity of Tennessee sýndi sömu niðurstöðu. Þar stóð rannsóknin í 3 ár og var gerð á forskólabörnum. Rannsóknin sýndi að börn sem fengu mikið af kalki úr mjólkurafurðum voru grennri en þau sem fengu minna af kalki í gegnum mjólkurafurðir.

Heimild: American College of Nutrition annual meeting, "The effects of dairy products on children's body fat," October 2001.

Látum telja sem telja

Á þessum tímum " súpermódela" og örgrannra sýningastúlkna, sem allstaðar ber fyrir í tískublöðum og auglýsingum, og lítum svo á veruleikan í kringum okkur í hversdagslífinu, hvernig getum við þá vitað hvað sé eðlileg þyngd og hvað sé offita. Jú, fundin hefur verið út ákveðin meðal líkamsþyngdarstuðull (BMI hæð x þyngd) sem segir okkur hvað skuli vera eðlileg þyngd og hvað ekki. Eðlilegur líkamsþyngdarstuðull liggur á bilinu 25 til 29.9kg/m2 sem hæfileg þyngd og 30 kg/m2 og yfir sem offita. En hvað skyldi valda offitu? Er það of feitur matur, of margar kaloríur borðaðar eða er það lífsmátin og kyrrsetan, liggur þetta í genunum og eða eru það allar þessar fjórar ástæður.
 

Þegar vandamál vegna offitu ber á góma er það iðulega sett í samband við neyslu á fituríku fæði. Aukið framboð á léttu og fituskertu fæði hefur þó hjálpað til við að aðskilja þetta tvent á síðustu 25 árum, þar sem neysla á fitu sem prósent af orkuneyslu hefur minnkað. Aldrei hefur framboð á léttu og fitusnauðu fæði verið jafn mikið og aldrei hefur verið eins mikið borðað af slíkri fæðu.Þrátt fyrir það fjölgar þeim stöðugt sem þjást af offitu ( 19% Íslendinga¹ ). Þetta á sér þá einföldu skýringu að fitusnauð fæða er ekki alltaf orkusnauð fæða (low calories) , sérstaklega eftir komu nútíma verksmiðjuframleiddra fæðutegunda sem eru" léttar" eða fitusnauður en afar kolefnisríkar.Nú hafa langtíma rannsóknir staðfest að fitulaust eða fitusnautt fæði hjálpar ekki til við að að losa fólk við offitu. Enginn munur er á því hvort borðað er fitusnautt fæði eða fituríkt fæði ef í báðum tilfellum er verið að innbyrða sama magn af kaloríum (orku). Á sama hátt hefur verið rannsakað að neysla á fitu sem inniheldur 18 - 40% af orkuþörf hefur lítil eða engin áhrif á líkamsþyngd. Niðurstaðan er því sú að með því eingöngu að sleppa neyslu á fituríkri fæðu hjálpar fólki ekki til við að grennast án þess að það minnki heildar orkuneys

Byggt á frétt á Dairyfarmers.com

Heimildir :

• Expert Panel on the Identification, Evaluation, and Treatment of Overweight in Adults. 1998. Clinical Guidelines on the Identification, Evaluation and Treatment of Overweight and Obesity in Adults: Executive Summary. Am J Clin Nutr 68:899-917.
• Willett WC. 1998. Is dietary fat a major determinant of body fat? Am J Clin Nutr 67(suppl):556S-562S. 3. Grundy SM. 1998. Overview. Am J Clin Nutr 67(suppl):497S-499S.
• Allred JB. 1995. Too much of a good thing? J Am Diet Assoc 95:417-418. 5. Grundy SM. 1998. Multifactorial causation of obesity: implications for prevention. Am J Clin Nutr 67(suppl):563S-572S. Seidell JC. 1998. Dietary fat and obesity: an epidemiologic perspective. Am J Clin Nutr 67(suppl):546S-550S
• Seidell JC. 1998. Dietary fat and obesity: an epidemiologic perspective. Am J Clin Nutr 67(suppl):546S-550S

BMI >19,7 (bandarísk viðmiðunargildi)
Strákar: BMI >23,0, stelpur:BMI >22,6 (bandarísk viðmiðunaragildi)

¹) Manneldisráð Íslands

Líkamsrækt: Mjólkurdrykkur lykilatriði

20.06.01. Ný rannsókn í Danmörku sýnir að það er tilgangslaust að puða í líkamsræktinni ef þorstanum er aðeins svalað með vatni. Árangursríkast er að fá sér mjólkursopa eftir æfingar til að vöðvarnir stækki. Þetta kemur fram í nýrri rannsókn sem gerð var á Bispebjerg spítalnum í Danmörku. Niðurstöðurnar sýna að það getur verið tilgangslaust að erfiða í líkamsræktinni ef markmiðið er að stækka vöðvana ef aðeins er drukkið vatn að loknum æfingum.

Fylgst var með hópi eldri manna og þeim skipt í tvo hópa. Annar hópurinn svalaði þorstanum með prótín- ríkum vökva strax eftir æfingar en hinn hópurinn fékk aðeins vatn og ekki eggjahvítu fyrr en tveimur klukkustundum seinna.

Niðurstöðurnar komu á óvart að sögn þeirra sem stóðu að rannsókninni. Vöðvarnir stækkuðu um 7 prósent hjá þeim sem fengu prótínríkadrykki til að svala þorstanum. Vöðvarnir stóðu hins vegar í stað hjá hinum hópnum eða með öðrum orðum engin árangur í þá þrjá mánuðu sem þeir stunduðu líkamsæfingar.

Sérfræðingar segja að rannsóknin staðfesti að þýðingarmikið sé að fá eggjahvítuefni í kroppinn eins fljótt að auðið er til að vöðvarnir tak við sér. Þeir mæla með því að drukkin sé undanrenna. Hún komist hratt út í blóðið og þar með vöðvana.

Reyndar segjast þeir sem stóðu að þessari rannsókn að ekki hafi verið sannað hvort sykur geti haft sömu áhrif og prótín og að nægilegt sé að fá sér sopa af gosi. Til stendur að fá úr því skorðið með nýrri rannsókn.

Heimild: Ríkisútvarpið 20.06.2001

Hátt kalsíum í líkamanum lækkar blóðþrýsting

Flestar rannsóknir hafa sýnt að fólk með of háan blóðþrýsting hafi lægra kalsíum en þeir sem hafa eðlilegan blóðþrýsting. Nokkrar klíniskar rannsóknir hafa sýnt fram á að aukin kalkneysla geti lækkað blóðþrýsting.

Vissir þú að líkami okkar geymir að öllu jöfnu um 2.5 pund af kalsíum og að 99% af þessum 2.5 pundum eru í beinum og tönnum. Við getum því séð að kalsíum er okkur nauðsynlegt til viðhalds og endurnýjunar.

1% af kalsíum er að jafnaði í stöðugu rennsli um líkamann með blóðinu og snertir þannig allar frumur líkamans. Þetta kalsíum er okkur lífsnauðsynlegt.

• Blood clot formation;
• Muscle contraction and growth;
• Transmission of nerve impulses;
• Absorption of vitamin B12;
• Sevings as a metabolic cofactor for many reactions;
• Controlling the concentration of many substances on either side of the cell membrane;
• Releasing energy from macronutrients (carbohydrates, fat and protein);
• Maintaining rhythmic heart action;
• Preventing the accumulation of too much acid alkali in the blood;
• and Aiding in the body's utilization of iron."

Menn sem drekka mjólk eru grennri

Þeir karlmenn sem neyta mikilla mjólkurvara eru grennri og hafa nokkuð hagstæðara kolesterolinnihald í blóði en þeir sem neyta minna af mjólkurvörum. Þetta eru niðurstöður rannsóknar sem gerð hefur verið í Svíþjóð og sagt var frá í Sænska blaðinu "Pejling" á dögunum. Því hefur oft verið haldið fram að mettuðu fitusýrurnar í mjólkurfitunni leiddu til hækkaðs kolesterolinnihalds í blóði. Prófessor Bengt Vestby, sem stóð fyrir rannsókninni telur að hluti skýringarinnar sé að finna í því að menn sem neyta mikillar mjólkur séu mun meðvitaðri um heilbrigt líferni almennt og þar með hvað sé hollur matur. Í því samhengi eru m.a. mjólkurvörur mjög mikilvægar.

(Meieriposten nr. 4 - 1999)

Aukið kalsíum í líkama okkar eykur fitubrennslu

Nýustu rannsóknir benda til að kalsíum sé meira áríðandi varðandi holdafar fólks, og meira en nokkur maður hefði getað ímyndað sér. Niðurstöður fimm aðskildra rannsókna sýna að konur með lágt kalsíum reyndust þyngsdar. Ástæðan er talin vera sú að hátt hlutfall af kalsíum komi af stað fitubrennslu á meðan lágt hlutfall af kalsíum veldur uppsöfnun á fitu. (næringarefnum)

Einnig mikilvægt: Hátt kalsíum innihald í mat hjálpi til við að fullnægja næringarlegum þörfum, og dragi þannig úr svengdartilfinningum.¹

Mjólk er kalsíumríkasta fæða sem hægt er að fá fyrir utan fáeinar tegundir úr jurtaríkinu. Í mjólk sem ekki hefur verið fituskert er einnig D vitamin en það er nauðsynlegt til að við nýtum kalkið sem best. D vitamin fáum við líka með sólarljósinu, og þess vegna er gott t.d yfir vetrartíman að neyta fæðu sem er extra D vítamín rík svo sem lýsi, fiskmeti og egg.²

¹ ) Dr.Linda Page's Natural Health Tips. Mars 2001. ² ) Rannsóknarstofnun Landbúnaðarins

Kjöt nautgripa sem lifa á heyi heilsusamlegra

Í meltingarfærum nautgripa sem fóðraðir eru á kornvöru þrífst mikið af þarmabakteríum sem nefnd er escherichia coli (E.coli). Stundum virðast þessi baktería verða fyrir stökkbreytingu sem gerir hana hættulega mönnum en annars er hún talin hluti af eðlilegri þarmaflóru í mönnum og dýrum. Þessi stökkbreytta baktería er nefnd E. coli 0157:H7.

Vísindamenn hafa nú uppgötvað að þrátt fyrir stórauknar kröfur um hreinlæti hefur sýkingum í fólki af E. coli0157:H7 stöðugt farið fjölgandi á undanförnum áratugum. Á sama tíma hefur færst í vöxt að nautgripir séu fóðraðir að mestu á kornvöru. Vísindamennirnir fundu að 300 sinnum meira var af E. coli í mykjunni frá nautgripum sem fóðraðir voru á korni heldur en ef þeir fengu aðeins hey. Auk þess voru E. coli bakteríurnar þolnari gagnvar sýruáhrifum, en það skiptir verulega máli, því að álitið hefur verið að magasýrurnar drepi meirihluta þeirra E. coli baktería sem kunna að leynast í fæðu sem við neytum.

Vitað er og viðurkennt, að illmögulegt er að hindra að eitthvað af þarmabakteríum berist í kjötið í sláturhúsunum og sýruþolnar E. coli bakteríur finnast fyrst og fremst í nautgripum sem lifað hafa á korni, vegna þess að nautgripi vantar ensím til að melta sterkju í korni og því berast ómeltar leifar af sterkju neðar í meltingarveginn þar sem þær gerjast og mynda fitusýru. Í þessu súra umhverfi þróast síðan sýruþolin afbrigði af þarmabakteríum m.a. E. coli 0157:H7.

Séu nautgripir aldir á heyi eingöngu fækkar þessum bakteríum mjög hratt og eftir aðeins fimm daga eru flestar sýruþolnu bakteríurnar horfnar, eftir því sem heimildir telja.

Einnig skal bent á að fólk með ofnæmi eða óþol fyrir hveiti eða öðru korni ætti ekki að neyta kjöts af nautgripum sem fóðraðir hafa verið á korni, því ofnæmisvaldurinn getur borist yfir í kjötið. þetta á alveg sérstaklega við um fólk af O blóðflokki.

Birt í Heilsuhringnum vor 2000 Heimild: Science, 11 sept 1998. Ævar Jóhannesson.

Fita er nauðsynleg

Þau skilaboð hafa undanfarin ár farið eins og eldur um sinu um hinn vestræna heim að fólk eigi skilyrðislaust að draga úr fituneyslu. Vísindamenn, næringarfræðingar og íþróttaþjálfarar eru nú samt farnir að reyna að vinna bug á þeim fordómum sem tengjast fituneyslu.

Skilaboðin sem þeir vilja koma á framfæri nú eru þau, að hófleg neysla á fitu sé nauðsynleg. Fitulítill matur geti ekki bara dregið úr frammistöðu tiltekinna íþróttamanna heldur geti beinlínis teflt heilsu íþróttafólks í tvísýnu. Nokkrar rannsóknir hafa þegar leitt í ljós, að fitulítill matur getur verið skaðlegur.

"Við höfum átt samstarf við íþróttafólk, allt frá dönsurum til knattspyrnumanna og langhlaupara. Við höfum komist að raun um, að matur sem inniheldur mjög lítið af fitu - minna en 30% fitueininga - hefur neikvæða hlið;" segir Peter Horvath, aðstoðarprófessor í næringarfræði við Ríkisháskólann í New York í Buffalo í Bandaríkjunum. Ennfremur kom í ljós að neysla á fitulitlum mat getur haft neikvæð áhrif á bæði heilsusamlega blóðfitu (HDL) og skaðlega blóðfitu(LDL) og þannig leitt til æðasjúkdóma. Með því að bæta við fituneyslu úr 20% hitaeininga, er fást úr fitu, í 30% jókst magn HDL en magn LDL minkaði og frammistaða bæði atvinnuíþróttamanna og áhugamanna batnaði.

Birt í Morgunblaðinu 2 júlí, 2ooo. (Heimild: The New York Times Syndicate).

Manneldisráð mælir nú með að 25 - 35% hitaeininga komi úr fitu.

Fitusprenging á mjólk. Skaðleg eða ekki skaðleg?

Hér á eftir birtist útdráttur úr grein eftir Ævar Jóhannesson sem birtist í HEILSUHRINGNUM VOR 2000. (Heimild: Townsend letter for Patients and Doctors) Ævar Jóhannesson er þekktur fyrir að hafa þróað " lyf " gegn krabbameini úr lúpínu og fleiri jurtum.

Í greininni segir meðal annars... Að mati ýmissa er þó annnað sem sennilega er til muna verra og skaðar hollustu mjólkurinnar meira en gerilsneyðing ein sér gerir. Það er fitusprengingin. Til að hindra að rjóminn setjist ofan á mjólkina eru fitukúlurnar í henni sprengdar, svo að þær verða miklu smærri en í ófitusprengdri mjólk. Við það sest rjóminn miklu síður ofan á í ílátinu sem mjólkin er geymd í svo sem t.d. í mjólkurfernunni.

Þetta veldur því m.a. að ekki er hægt að búa til smjör úr fitusprengdum rjóma eða þeyta hann. Sumir halda því fram að fitukúlurnar séu svo litlar að hluti þeirra komist ómeltar úr þörmunum inn í blóðrásina og að ekki sé víst að æskilegt sé að vera með ómeltan rjóma í blóðinu. Sannanir eru fyrir að fitusprengd mjólk veldur miklu oftar ofnæmi en ófitusprengd, sennilega vegna þess að yfirborð t.d. próteinagna eða annarra agna breytist við þessa harkalegu meðferð.

Eitt er enn sem kannski er þó alvarlegast. Í mjólk er ensím sem nefnt er xanþín-oxidasi. Þetta ensím er í mjólkinni lokað inn í smá blöðrum eða belgjum, þannig að það blandast ekki mjólkinni. Við fitusprenginguna springa þessar blöðrur og ensímið blandast mjólkinni. Xanþín-oxidasi hvetur oxun, eins og nafnið bendir til, og við það að blandast mjólkinni fær það tækifæri til að oxa efni í henni t.d. kólesteról. Einnig eru nú taldar sannanir fyrir því að xanþín-oxidasi úr fitusprengdri mjólk komist beint úr meltingarfærunum inn í blóðrásina og geti þar m.a. oxað kólesteról, en nú er almennt viðurkennt að aðeins oxað kólesterol setjist innan í æðar og valdi þar hrörnun æðakerfisins, t.d. kransæðarsjúkdómum.

Sjálfsagt er fitusprenging mjólkur ekki eina ástæða þess að kólesteról oxast, eins og raunar oft hefur verið bent á í Heilsuhringnum. Sumar kannanir hafa þó bent til þess að það sé frekar fitusprengd mjólk en til dæmis feitir ostar og smjör sem hugsanlega tengjast kransæðasjúkdómum. Feitir ostar og smjör innihalda meiri mjólkurfitu en nýmjólk en í þær vörur er ekki notuð fitusprengd mjólk.