Sláttur hafinn

Sláttur hófst að Neðra Hálsi í gær, og er það og er það einum degi fyrr en í fyrra en þá hófst sláttur 11 júní. Grasvöxtur er með betra móti, og lítur mjög vel út með uppskeru ef áfram viðrar vel. Þó mætti gera góða vætu til að snerpa á grasvexti, en næturkuldi og þurrkur hefur heldur hægt á vexti undanfarna daga.

Slegnir voru 2 hektarar, en einhver bið verður á áframhaldandi slætti þar sem grasvöxtur er enn í fullum gangi.

Mikilvægt er að sláttur fari fram á réttum tíma eða áður en gras er komið í skrið, þ.e.a.s að grösin fara að bera fræ, því ef sláttur dregst eftir það, þá tapast prótein en það er sú orka sem við sækjumst eftir til fóðrunar á kúnum. Því fyrr sem slegið er, því meira prótein er í hverju kg fóðurs.

Blíðleg vorkoma

28.05.2008. Einstök veðurblíða hefur einkennt veðurfarið undanfarnar vikur í Kjósinni og má áætla að vorkoman sé í það minsta 10 dögum fyrr en í venjulegu árferði. Öllum búfjáráburði hefur þegar verið dreift að mestu en eftir er að klára dreifingu á hænsnaskít sem fengin var frá Brúnhænsum ehf, en á þeim bæ eru framleidd brún egg úr frjálsum hænum. Brúnegg ehf hafa einnig vistvæna vottun. Að gefnu tilefni er rétt að það komi fram að búfjáráburð frá Brúneggjum er leyfilegt að nota í lífrænni ræktun þar sem ekki er um þrengslabúskap að ræða. Einhvers miskilnings hefur gætt um uppruna þessa áburðar þar sem vottunarstofuni Túni barst kæra þess efnis að ábúendur á Neðra Hálsi væru að nota óleyfilegan áburð. Þeirri ásökun hefur þegar verið vísað á bug. Áburðurinn frá Brúnhænsnum verður aðalega notaður í flög til ræktunar á grænfóðri og til uppgræðslu á lítt frjósömu landi.

Neðri Háls: Kýr komnar á beit

14.05.2008. Langþráð sumarstemming er nú óðum að ganga í garð í sveitum landsins. Gróður er nú kominn vel af stað og má segja að ástandið í þeim efnum sé vel í meðallagi snemma. Óvenju góð hlýindi hafa einkennt síðustu daga og allur gróður tekið vel við sér. Þetta á allavega við í Kjósinni burt séð frá öðrum landshlutum. Í dag var kúnum á Neðra Hálsi sleppt á beit og tóku þær því ekki ílla. Neytendur á lífrænu jógúrtinni ættu líka að kætast því samkvæmt rannsóknum eykst bæði CLA innihald í mjólkinni og einnig styrkur omega 3 fitusýrunnar og vítamína þegar kýrnar fá gras. Rannsóknir hafa sýnt að kýr sem ekki eru fóðraðar á kjarnfóðri yfir vetrartímann hafi allt að sjöfalt meira magn af CLA í mjólkinni þegar þær eru settar á beit miðað við kýr sem einnig eru fóðraðar á kjarnfóðri með beit. Það er því ljóst að þó mjólk sé að öllu jöfnu mjög holl eykst hollusta hennar með því að kúnum sé beitt á nýgræðing, og alveg sérstaklega ef nýgræðingurinn er í bland við smáragróður.

Gott sumar, leiðinleg vetrarbyrjun

Nóvember 2006. Það fór þá aldrei svo að sumarið tæki ekki enda þetta árið en sumarið þótti nokkuð gott þegar litið er til veðurs og grassprettu, sem skiptir miklu máli þegar litið er til rekstrar á kúabúi. Sláttur hófst þann 11 júní og lauk fyrri slætti fyrripart júlímánaðar. Síðasta háin* (* tún slegin í annð sinn) var slegin í kringum mánaðarmótin ágúst/september. Háarsprettan var sérlega mikil og góð og voru tún sem slegin voru um miðjan ágúst orðin aftur vel loðin til beitar seinnipart í sepember, þannig að af þeim túnum fékkst sæmileg uppskera í þriðja sinn á sumrinu. Framleiðsla á mjólk hefur aldrei verið jafn mikil að Neðra Hálsi og var síðustu 12 mán eða um 150.000 lítrar, en það er um 14% aukning frá árinu áður. Þá eru heygæði almennt vel í meðallagi og magni.

Húsin máluð

Talsverður skurkur var tekin í því að gera fínt í kringum sig í sumar og var eitt af verkefnunum að mála útihúsin, en það er verkefni sem sífellt kallar á. Það hefur því verið regla undanfarin ár að mála eitthvað á hverju ári. Þó var óvenju mikið málað í haust, en það á þá skíringu að á bænum var góður vinnukraftur sem nýttist vel til ýmissa viðhaldsverkefna á útihúsum svo sem útimálunar. Eins og sést af meðfylgjandi mynd að þá var fengin krani til að taka hæstu byggingarnar, en slík tækni eykur öryggi vinnunnar. Hún er einnig hagkvæm fyrir þá sem ekki líkar að vinna í mikilli hæð, við erfiðar aðstæður.
 

Garðyrkja hefur alltaf skipað sinn sess í bústörfum að Neðra Hálsi svo sem heimaræktun á grænmeti fyrir heimilið og skógrækt. Vegna þess að seint voraði þetta árið að þá tókst ekki svo vel með grænmetisræktina og uppskera oft verið betri. Þetta á einnig við um kartöflurnar en þær voru teknar upp í kringum 20 september. Myndin hér til hliðar er einmitt frá upptöku deginum en stórfjölskyldan hefur verið með sameiginlegt úthald í þessum efnum undanfarin ár.

Heimaræktuð epli, lífræn.

Eins og sagt hefur verið frá áður að þá eru ræktuð epli í sólstofunni og erum við að sjálfsögðu dálítið stolt af því. Eplaræktunin gekk mjög vel þetta árið, en eplin voru þó seinni til þroska en oft áður, og metum við það svo að sólfar hafi verið í slakar lagi. Yfir 100 epli náðust af trjánum í ár og voru sum þeirra engin smá smíði eins og sést á meðfylgjandi mynd. Trén eru af mismunandi tegundum sem eru Jonagold Delort, Cox´s Orange, Golden Delicious og svo ein óþekkt tegund.

Fyrstu túnin slegin

12.06.06. Sláttur hófst að Neðra Hálsi í dag, en það er 1 degi seinna en í fyrra en þá hófst sláttur 11. júní. Grasvöxtur er heldur lakari nú, en ástæðan eru miklir næturkuldar í maí og þurrkar.

Slegnir voru 2 hektarar, en einhver bið verður á áframhaldandi slætti þar sem grasvöxtur er enn í fullum gangi.

Mikilvægt er að sláttur fari fram á réttum tíma eða áður en gras er komið í skrið, þ.e.a.s að grösin fara að bera fræ, því ef sláttur dregst eftir það, þá tapast prótein en það er sú orka sem við sækjumst eftir til fóðrunar á kúnum. Því fyrr sem slegið er, því meira prótein er í hverju kg fóðurs.

Nemendur úr Waldorfskóla í heimsókn

08.04.05. Nemendur úr Waldorfskóla komu í heimsókn til að skoða og kynnast lífinu í sveitinni. Um var að ræða sjö nemendur ásamt kennara og auðvitað vöktu kálfarnir mesta athygli. Þau fengu líka að smakka á lífrænni jógúrt og fannst þeim það heldur ekki leiðinlegt. Ekki er að efa að börnin hafi haft gott af heimsókninni og óskum við þeim velfarnaðar á komandi vegferð.

Eplatínsla hafin

25.09.04. Gaman er að segja frá því að í sólstofunni að Neðra Hálsi eru ræktuð eplatré. Um er að ræða 5 eplatré sem voru gróðursett 1994. Trén eru af mismunandi tegundum sem eru Jonagold Delort, Cox´s Orange, Golden Delicious og svo ein óþekkt tegund. Fyrstu 4 árin gáfu trén í kringum 50 - 60 epli á ári en siðustu ár hafa þau verið ríflega 100. Á hverju ári þegar fyrstu eplin eru tekin, er viðhöfð "helgistund" þar sem gælt er við bragðlaukana og eplabragð ársins metið. Þessi helgistund hefur þegar farið fram og eru eplin í ár mjög sæt og góð, og má þakka það frekar sólríku sumri, enda eplin óvenju snemma þroskuð. Fyrsta eplið af Jonagold Delort vó um 280 grömm, svo eplin eru góð búbót, fyrir utan ánægjuna að geta borðað eigin epli. Mikið var um heimsóknir þjóðverja í sumar og kom fram hjá þeim að "íslensku" eplin væru fyrr á ferðinni en þau þýsku. Varla þarf að taka það fram að eplin eru lífrænt ræktuð.

Neðri Háls: Um 400 ferðamenn í heimsókn i sumar

Í kringum 400 ferðamenn heimsóttu Neðri Háls í sumar. Um er að ræða nokkra hópa ferðamanna, aðallega frá þýskalandi. Gefið er stutt yfirlit um landbúnað almennt á Íslandi, auk þess sem gerð er grein fyrir lífrænni ræktun að Neðra Hálsi. Farið er um útihús og dýrin skoðuð. Nokkuð er um að bændur séu í hópnum og því er mikið spurt um landbúnaðarmál eins og vera ber. Dóra Ruf, sem talar þýsku, leiðir hópana og svarar greiðlega þeim spurningum sem upp koma. Flestir hóparnir komu á vegum Katla Travel. Héðan hafa hóparnir farið að Hjalla í Kjós, en þar er boðið upp á silungsveiði, reiðtúra og síðan íslenskan mat þar sem byrjað er á íslensku brennivíni og hákarl. Siðan er grillað lambakjöt og í eftirrétt er skyr með miklum rjóma.

Myndir: Gestir fá sér mjólkursmakk, skúffuköku og kaffi. (allt lífrænt)

Neðri Háls: Fyrstu túnin slegin

08.06.04. Sláttur hófst í dag að Neðra Hálsi tveim vikum fyrr en í meðal ári. Ástæðan er óvenju gott tíðarfar auk þess sem verið er að grípa þurrkinn sem nú ríkir. Bændur á Neðra Hálsi brenndu sig á því í fyrra að bíða um of að byrja slátt, og niðurstaðan var of mikil hey sem voru léleg að gæðum. Nú á semsé að byrja tímanlega og áður en grös verða full sprottin og slá þá í það minnsta einu sinni enn ef ekki tvisvar. Þetta hefur þá kosti að Þannig fæst kjarnmikið hey sem er ígildi kjarnfóðurs auk þess sem heyið verður heldur minna að magni sem sparar plast við pökkun og vinnu við hirðingu og gjöf.

Geitamjólk og krækiberjavín

05.05.04. Ráðstefna um heimavinnslu afurða sem haldin var s.l. föstudag var mjög vel sótt, en alls létu um 80 manns sig málið varða. Á dagskrá voru ýmis áhugaverð erindi og einnig var boðið upp á girnilegt hlaðborð frá ýmsum aðilum sem framleiða matvöru úr landbúnaðarafurðum. Þar mátti sjá ýmsar athyglisverðar framleiðslutegundir s.s. geitamjólk, lífræna jógúrt, mozarellaost, grasysting, krækiberjavín, bjúgu, orkuskonsur, chillipiparmauk og lambarúllupylsu. Hægt verður að kynna sér erindin sem flutt voru á ráðstefnunni inni á heimasíðu LBH Lífrænnar Miðsvöðvar) síðar í vikunni. Veffangið er: http://lifraent.hvanneyri.is/

Neðri Háls: Stúdentar frá Bergen í heimsókn

21.04.04. Fríður hópur ungmenna frá Bergen í Noregi komu heimsókn að Neðra Hálsi gær til að kynna sér lífræna ræktun hér á landi. Um var að ræða stúdenta frá landbúnaðarskólanum í Bergen en að sögn Robers Dalland, leiðtoga hópsins, var það Íslenski hesturinn sem dró þau til Íslands, en frá Neðra Hálsi lá leið þeirra í Skagafjörðinn þar sem landbúnaðarskólinn að Hólum verður heimsóttur.

Það var okkur ábúendum að Neðra Hálsi mikil ánægja að taka á móti svo frísklegum og áhugasömum unglingum, en það sem vakti mest athygli þeirrra voru íslensku kýrnar í öllum sínum fjölskrúðugu litum, og ekki síst kálfarnir. Þá var mikið spurt um lífræna ræktun og um allt það sem að henni snýst.

Kýr komnar á beit.

15.05.04. Langþráð sumarstemming er nú óðum að ganga í garð í sveitum landsins. Gróður er nú kominn vel af stað og má segja að ástandið í þeim efnum sé vel í meðallagi snemma. Óvenju góð hlýindi hafa einkennt síðustu daga og allur gróður tekið vel við sér. Þetta á allavega við í Kjósinni burt séð frá öðrum landshlutum. Í gær var kúnum á Neðra Hálsi sleppt á beit og tóku þær því ekki ílla. Neytendur á lífrænu mjólkinni ættu líka að kætast því samkvæmt rannsóknum eykst bæði CLA innihald í mjólkinni og einnig styrkur omega 3 fitusýrunnar og vítamína þegar kýrnar fá gras. Rannsóknir hafa sýnt að kýr sem ekki eru fóðraðar á kjarnfóðri yfir vetrartímann hafi allt að sjöfalt meira magn af CLA í mjólkinni þegar þær eru settar á beit miðað við kýr sem einnig eru fóðraðar á kjarnfóðri með beit. Það er því ljóst að þó mjólk sé að öllu jöfnu mjög holl eykst hollusta hennar með því að kúnum sé beitt á nýgræðing, og alveg sérstaklega ef nýgræðingurinn er í bland við smáragróður.

"Júgurgræðirinn" frá Stella Marís reyndist vel

Að undanförnu hefur verið í notkun á Neðra Hálsi júgurgræðir sem notaður er til mýkingar, til að græða sár og til sótthreinsunar á spenum kúa. Smyrslið er borið á spena kúnna eftir mjaltir hverju sinni. Smyrslið hefur verið notað í tilraunaskyni, en það er fyrirtækið Stella Maris sem framleiðir smyrslið.

Fyrirtækið Stella Maris ehf var stofnsett í febrúar 2000, en í rúmt ár, áður en það gerðist, höfðu þær Þóra Krístín Arthursdóttir og Guðrún Marteinsdóttir sjáfarlífræðingur verið að þróa ýmsar gerðir af græðivörum, sem þær telja vera skort á.

Nú hefur fyrirtækið sett saman smyrsl sem ætlað er fyrir júgurspena á kúm. Býlin Neðri Háls, Foss í Hrunamannahreppi og Hrosshagi í Biskupstungum samþykktu að taka smyrslið í notkun til reynslu. Smyrslið inniheldur aðalega bývax, möndluolíu og virk efni úr sjávarhryggleysingjum, villtum maríustakki og græðisúru ásamt ilmkjarnaolíum.

Þar sem ekki hefur verið notuð hefðbundin kemisk júgursmysl að Neðra Hálsi um árabil er ekki hægt að meta beinan samanburð þessara smyrsla. Hins vegar stóðst þetta smyrsl allar þær væntingar sem til þess voru gerðar í upphafi. Við getum því með góðri samvisku mjög mælt með því í þeim tilgangi að hindra spenaþurrk og minnka líkur á júgurbólgu vegna ytri ertinga svo sem af sárum og öðru.

Nauðsynlegt er að nota einhverskonar smyrsl á spenana til að halda þeim mjúkum og verja fyrir óhreinindum. Mikið framboð er á hverskonar efnum í þeim tilgangi, og er það yfirleitt blandað kemiskum efnum af einhverju tagi. Að Neðra Hálsi hefur undanfarin ár eingöngu verið notuð heimatilbúin smyrsl úr lífrænt ræktuðu hráefni. Grunnefnið er óbleikt bývax sem er blandað með ýmsum olíum úr t.d sólblómafræi, piparmintu, vallhumli og valurt ásamt ilmkjarnaolíum og getur samsetning verið breytileg.

Þóra Krístín hefur verið að vinna með fólk með svokölluðum "óhefðbundnum lækningum" síðustu 17 ár þar sem inn í því felst einnig svæðanudd og nálastunguaðferðir. Þóra Kristín segir "að oft hafi hún fundið fyrir að skjólstæðinga sína hafa vantað næringu, og þá meira orkulega næringu en efnislega, sem ég fann iðulega í plöntunum".

Stella Maris ehf hefur þegar sett á markað nuddolíur sem heita Bólgubrjótur og Streytubrjótur og svo nokkrar gerðir af Englaúða, "en hann vinnur inn á orkulíkamana og hreynsar þá og styrkir meðal annars. Með stöðugri notkun má byggja upp jákvæða orku í umhverfinu" segir í upplýsingabækling sem fyrirtækið gefur út.

Ábúendur á Neðra Hálsi gefa þessu smyrsli sín bestu meðmæli og óskar fyrirtækinu Stella Marís til hamingju með nýja júgurgræðirinn.

Ráðstefna um lífræna ræktun

Á ráðstefnunni kom fram að mikil gróska væri í innflutningi á lífrænt ræktuðum vörum hér á landi og hafa stórmarkaðir tekið við sér í þessum efnum og bæst í hóp smásala sem lengi hafa verið á markaðnum hér á landi. Ofnæmi og fæðuóþol var ofarlega á blaði þegar leitað er eftir skýringum á vexti í sölu á innfluttum vörum á þessu sviði. Ríkharð sagði að í máli smásala sem og heildsala hafi komið fram að sífellt fleiri neytendur geti aðeins notað lífrænt ræktaðar vörur og er talið að enn frekari aukning eigi eftir að koma fram á næstu árum.

Stjórnvöld hafa nú þegar ályktað að lífrænt ræktuð matvara sé mikilvæg fyrir íslenskt samfélag og tryggja þurfi að eðlileg framþróun eigi sér stað á þessu sviði. Ríkharð nefndi að bæði Alþingi og Búnaðarþing hafi ályktað að auka þyrfti framleiðsluna á þessu sviði.

"Það vantar hinsvegar skýrari línur fyrir þá aðila sem nú þegar eru á markaðnum og er þá aðallega verið að tala um fjármagn til handa þeim sem vilja fara inn á þessar brautir. Margir bændur hafa vilja og áhuga á að framleiða lífrænt ræktað kjöt, grænmeti eða mjólk, en telja sig ekki geta varið slíka ákvörðun í ljósi þess að fjárhagsleg áhætta þeirra sjálfra er of mikil eins og málum er háttað í dag," sagði Ríkharð.

Mbl.is sagði frá

Neðri Háls fjárfestir í rúllubindivél

17.06.02. Neðri Háls hefur fjárfest í nýrri rúllubindivél af Class gerð. Vélin er þannig Rúllubindivél útbúin að vera með netbúnað og skurðarhnífa til að skera heyið og sérstakan þjöppunarbúnað fyrir heyið. Með því móti kemst meira hey í rúlluna og loftinnihald sett í lágmark. Söxun á heyinu veldur einnig minni slæðingi auk þess sem talið er að kýrnar borði meira. Með því að auka heymagn í hverri rúllu fækkar rúllunum og því þarf að setja plast um færri rúllur.Þetti er því umhverfisvænni kostur. Vélin var keypt af Ingvari Helgasyni hf. og kostaði um 2.2 milljónir.

Graslendi vinnur gegn gróðurhúsaáhrifum

16.08.02. Það er vel þekkt að tré bindur koltvísýring úr loftinu og geymir það sem kolefni, og vinnur þar með gegn gróðurhúsaáhrifum. En ný rannsókn frá Duke University leiðir í ljós að það kunni að vera betri leið að hressa við lélegt graslendi, en að planta trjám. "Gras er ekk áþreifanlegur kolefnisbindir" segir stjórnandi rannsóknarinnar Robert Jackson. Þú sérð ekki hvar allt kolefnið er geymt, svo það er misskilningur að tré geymi meira kolefni. Gras geymir gríðarlegt magn kolefnis undir rótarkerfinu"

Að ala nautgripi á graslendi gerir það efnahagslega hagstætt að bæta og auka graslendi til beitar. Þótt svo að nautgripir gefi frá sér gas sem veldur gróðurhúsaáhrifum, eru heildaráhrifin af því að ala nautgripi á grasi, jákvæð gagnvart gróðurhúsaáhrifum.